Cluster · Dosya Hazırlama
PDF/X standardı — matbaa için PDF export
PDF/X, ISO 15930 standartlı “baskı için optimize edilmiş PDF” alt formatıdır. Standart PDF'ten farkı: font gömme, renk modu, taşma payı, şeffaflık — hepsi zorunlu kurallarla kontrollü.
Neden PDF/X?
- Standart PDF: Font eksik olabilir, RGB renk, taşma payı yok, şeffaflık katmanlı
- PDF/X: Tüm font gömülü, CMYK + spot renk, taşma payı zorunlu, şeffaflık flatten edilmiş
- Matbaa açar açmaz hazır: Düzeltme gerekmez, sürpriz çıkmaz
- ISO standart: Tüm dünya matbaaları aynı dili konuşur
PDF/X versiyonları
PDF/X-1a (2001)
- Sadece CMYK + spot renk (RGB yok)
- Tüm font gömülü
- Şeffaflık desteklenmez (flatten zorunlu)
- En yaygın, en güvenli — geleneksel ofset standardı
- İdeal: Ofset baskı, gazete, kitap
PDF/X-3 (2002)
- CMYK + spot + RGB destekler (ICC profil ile)
- Tüm font gömülü
- Renk yönetimi gelişmiş
- İdeal: Yüksek kaliteli foto baskı, sanat eseri reprodüksiyonu
PDF/X-4 (2008) ⭐
- X-3'ün modern versiyonu
- Şeffaflık (canlı) korunur — flatten gerekmez
- Katman desteği
- Modern dijital baskı + ofset için en uygun
- İdeal: 2026 standardı, dijital baskı, çoğu modern matbaa
InDesign'da PDF/X export
- File → Export → PDF (Print)
- Adobe PDF Preset: PDF/X-4:2008 (varsayılan modern)
- Marks and Bleeds: All Printer's Marks + Use Document Bleed Settings
- Output: Convert to Destination (Preserve Numbers), Color = Document CMYK
- Advanced: Subset fonts when percent of characters used is less than: 100%
- Export → kontrol et
Illustrator'da PDF/X export
- File → Save As → PDF
- Adobe PDF Preset: PDF/X-4:2008
- Marks and Bleeds: Trim Marks + Use Document Bleed Settings (3mm)
- Output: Color Conversion = Convert to Destination, Destination = CMYK working space
- Advanced: Preserve Spot Colors (Pantone için)
- Save PDF → kontrol et (Preflight)
Preflight kontrolü
Acrobat Pro'da export edilen PDF/X dosyasını Preflight ile doğrula:
- Acrobat Pro → Print Production → Preflight
- Verify Compliance with PDF/X-4 profile
- Run → raporu oku
- Hata varsa düzelt + yeniden export
İpucu: Çoğu büyük matbaa kendi preflight profilini paylaşır. Onun kurallarına göre export et — sürpriz çıkmasın.
Sık karşılaşılan PDF/X hataları
- Eksik font: Outline yapmadıysan ve font sisteme yüklenmediyse — “Embed all fonts” aktif değil
- RGB görsel: PDF/X-1a için tüm görseller CMYK olmalı — Illustrator otomatik dönüştürür mü kontrol et
- Düşük çözünürlük: 72 DPI görsel PDF/X'te de düşük kalır — kaynak dosyayı 300 DPI yap
- Taşma payı eksik: Document Setup'ta 3mm bleed tanımlı değil — InDesign > File > Document Setup > Bleed
- Şeffaflık flatten edilmemiş (X-1a için): Drop shadow, gradient maskları flatten edilmeli
PDF/X standardı hakkında sık sorulanlar
PDF/X-1a, PDF/X-3, PDF/X-4 arası fark nedir?
PDF/X-1a (2001): en yaygın, CMYK + spot color zorunlu, RGB kabul etmez, transparency düz olur. PDF/X-3 (2003): RGB + ICC profile kabul eder, daha esnek. PDF/X-4 (2010): transparency korur, modern matbaa için en iyi. Türkiye'de PDF/X-1a hâlâ standart, PDF/X-4 hızla yayılıyor.
Hangi PDF/X standardı seçmeli?
Genel matbaa: PDF/X-1a:2001 (geriye uyumlu, en güvenli). Modern ofset + dijital matbaa: PDF/X-4 (transparency + RGB + spot). Gravur + flexo özel sektör: PDF/X-3. Matbaaya sor — bazı eski makineler PDF/X-1a'dan başkasını okuyamaz.
PDF/X export'ta hangi ayarlar zorunlu?
CMYK renk profili (Coated FOGRA39 EU standart), font gömme açık, çözünürlük 300 DPI, bleed 3mm, crop marks (opsiyonel), transparency düzleştirme (PDF/X-1a için). Matbaada otomatik kontrol var — uyumsuzluk anında uyarır.
PDF dosyamı matbaaya göndermeden nasıl kontrol ederim?
Adobe Acrobat Pro: Tools → Print Production → Preflight → 'PDF/X-1a verification' çalıştır. Hataları gösterir + bazılarını otomatik düzeltir. Ücretsiz alternatif: PDF24, online doğrulayıcılar. PDF/X-Plus standardı en sıkı kontrol.