Serigrafi (silk screen)
Serigrafi, elek üzerinden mürekkebin doğrudan yüzeye geçtiği klasik baskı tekniğidir. T-shirt, ambalaj, poster, promosyon ürünleri için endüstri standardıdır. Yüksek dayanıklılık ve Pantone uyumu sunar.
Serigrafi nedir?
Serigrafi (silk screen, ipek baskı), ince ipek veya polyester ipliklerden örülmüş bir elek üzerinden mürekkebin baskı yüzeyine geçtiği teknolojidir. 2000+ yıl önce Çin'de keşfedilmiş, modern endüstride hâlâ aktif olarak kullanılan en eski matbaacılık yöntemlerinden biridir.
Detay: TR Wikipedia: Serigrafi.
Nasıl çalışır?
- Elek hazırlama — İpek/polyester elek üzerine ışığa duyarlı emülsiyon sürülür.
- Pozlama (exposure) — Tasarımın siyahbeyaz filmi elek üzerine konur, UV ışıkla pozlanır. Görüntü olan alanda emülsiyon sertleşmez, su ile yıkanır.
- Boyama — Elek baskı tezgahına yerleştirilir, mürekkep "squeegee" denen kauçuk lastikle eleğin üstünden çekilir; açık alanlardan mürekkep yüzeye geçer.
- Her renk için ayrı elek — CMYK için 4, spot renk eklenirse +1, +2 elek hazırlanır.
- Kurutma — Tekstilde ısı tüneliyle (170°C), kâğıtta hava ile kurutulur.
Hangi yüzeylere basılır?
- Tekstil — Pamuk t-shirt, polyester forma, kanvas çanta (en yaygın)
- Kağıt + karton — Poster, ambalaj kutusu, premium katalog kapağı
- Plastik — Çanta, kalem, sticker (vinil)
- Cam — Şişe, bardak, vitrin uygulama
- Metal — Tabela, plaka, promosyon ürün
- Ahşap — Tabela, hediye kutusu, oyuncak
- Seramik — Karo, fayans, plak
Kısıt: Yüzeyin düz ve sabit olması gerekir. Kırışık tekstil, kavisli cam tek geçişte basılamaz.
Pantone + renk uyumluluğu
Serigrafi Pantone marka renklerini birebir basabilir. Her renk için ayrı elek + özel formüllenmiş mürekkep kullanılır. Bu nedenle marka tişörtleri, premium ambalajlar serigrafi tercih eder.
Mürekkep türleri:
- Plastisol (PVC bazlı) — En yaygın, parlak, dayanıklı (T-shirt)
- Su bazlı — Yumuşak dokunuş, çevre dostu
- Discharge — Koyu kumaşta açık renk basabilir
- Metalik / fosforlu / parlak — Özel efektler
Dayanıklılık
- Tekstil — Doğru uygulanırsa 30-50 yıkamaya dayanır. DTG/DTF ile karşılaştırıldığında çok daha sağlam.
- Açık hava — 5-10 yıl UV dayanım (özel UV mürekkep kullanılırsa)
- Kimyasal — Mürekkep tipine göre alkol/asit dayanımı
- Çatlama — Plastisol mürekkep elastik, gerilen tekstilde çatlamaz
Maliyet
Serigrafide elek hazırlama maliyeti sabittir (100-300 TL/elek × renk sayısı). Bu maliyet yüksek tirajda amorti edilir:
- 50 tişört, 1 renk — Elek maliyeti 100 TL/50 = 2 TL/adet pay. Dijital ile yakın.
- 500 tişört, 1 renk — Elek maliyeti 100 TL/500 = 0,2 TL/adet. Çok ekonomik.
- 1.000+ tişört, 3 renk — Serigrafi 5-10× ucuz DTG'ye göre.
Kural: 100+ adet aynı tasarım → serigrafi. 1-50 adet veya kişiselleştirilmiş → DTG/DTF.
SSS
Serigrafi minimum kaç adet?
Pratikte 50+ adet ekonomik. Altında DTG/DTF daha avantajlı.
Kaç renk basılabilir?
Her renk için ayrı elek. Pratikte 1-6 renk yaygın. Fotoğraf kalitesinde değil.
T-shirt için en iyi yöntem?
100+ adet aynı tasarım → serigrafi. Detaylı fotoğraf veya az adet → DTG.
Üretim süresi?
Elek hazırlama 1 gün, baskı 1-2 gün. Toplam 2-3 iş günü.