Cilt vs baskı vs kâğıt — bütçenin yüzdesi nereye?
Matbaa bütçesi 3 ana kaleme bölünür: kâğıt, baskı, cilt. Hangi üründe hangisi dominant? Tasarrufu nereden yap, premium nereye yatır?
3 ürün için maliyet dağılımı
Aşağıdaki rakamlar 500 adet üretim referansıdır. Adet değiştiğinde oranlar kayar (aşağıdaki tabloya bak).
Kurumsal katalog (32 sayfa A4)
- Kâğıt (kapak + iç)32%
- Baskı (CMYK çift yüz)28%
- Cilt (amerikan)22%
- Son işlem (mat selefon)10%
- Marj + KDV + lojistik8%
Kitap (300 sayfa roman)
- Kâğıt (300 sayfa 1. hamur)38%
- Baskı (1 renk siyah-beyaz)18%
- Cilt (sert kapak + iplik)30%
- Son işlem (selefon + yaldız)8%
- Marj + KDV + lojistik6%
3 katlı broşür (A4)
- Kâğıt (170gr mat kuşe)28%
- Baskı (CMYK çift yüz)42%
- Katlama (3 katlı)8%
- Son işlem (varsa)5%
- Marj + KDV + lojistik17%
Adet değişince oranlar (kurumsal katalog)
Az adet'te cilt dominant (sabit kurulum); çok adet'te kâğıt + baskı dominant (değişken maliyet bölünür).
| Adet | Kâğıt | Baskı | Cilt | Son işlem | Marj+KDV | Not |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 50 adet | 20% | 15% | 45% | 12% | 8% | Sabit kurulum dominantı → cilt yüksek |
| 200 adet | 28% | 22% | 32% | 10% | 8% | Cilt hâlâ pahalı ama dengeleniyor |
| 500 adet | 32% | 28% | 22% | 10% | 8% | Optimal denge — birim maliyet düşük |
| 2.000 adet | 38% | 35% | 12% | 8% | 7% | Kâğıt + baskı dominant; cilt birim başı çok düşük |
Tasarruf taktikleri — etki sırasıyla
Bütçeyi düşürmek istiyorsan en üstten başla — her satırın etkisi yıldız sayısıyla.
Sayfa sayısı azalt
★★★★★İçeriği sıkıştır, font sıkı, kenar boşluğu azalt. -50 sayfa = -%18 toplam.
Gramaj düşür (kapak)
★★★★350 → 300gr: -%10. 300 → 250gr: -%15. Algı koru: laminasyon ekle.
Cilt değiştir
★★★★Sert kapak → amerikan: -%50 cilt. İplik dikiş → pür tutkal: -%25.
Renk azalt (iç)
★★★CMYK iç → siyah-beyaz iç: -%30 baskı. Yazı yoğun kitap için ideal.
Selefon kaldır
★★İç sayfa selefon yok zaten; kapak selefon -%5-8. Premium algı için tut.
Tabaka boyutu optimize
★★★A5 katalog 35x50 yerine 33x48 makineye sığarsa -%8 baskı. AI hesap eder.
Tek yüz baskı (uygunsa)
★★★★Etkinlik kartı, davetiye, broşür → tek yüz tasarımıyla -%40 baskı.
Adet artır (gerçek ihtiyaca)
★★★1.000 → 2.000: birim başı -%30 ama toplam +60%. Sadece kesin tüketilirse.
Premium nereye yatırmalı?
- Kapak — ilk izlenim oradan. 300gr + soft touch laminasyon en güçlü prestij sinyali, toplam maliyetin sadece %3-5'ini değiştirir.
- Cilt — sert kapak kitap için yatırım yap (özellikle hediyelik / arşivlik). Katalog için amerikan zaten yeterli.
- Spot UV / yaldız — küçük alanlarda (logo, başlık) kullan. Tüm kapağa yaldız hem pahalı hem ucuz görünür.
- Renk doygunluğu — kâğıt kuşe + baskı çift yüz CMYK; bu kombinasyondan tasarruf etme. Renkli görsellerin tüm etkisi burada.